Dr. Korhan Altunyay’ın yeni yazısı “Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Şiirlerinde Ses Kronotopu” başlıklı benzersiz yazı… Edebiyat ve Sanatlar(lararasılık) başlıklı kitapta yer alan makale Tanpınar literatüründe önemli bir boşluğu dolduracak gibi. Bağımsız bilim insanı olan ve yaratıcı yazarlık eğitimleri veren Altunyay, bu yazısında “kronotop” kavramı etrafında Tanpınar’ın şiirlerindeki ses imgelerini inceledi. Detaylar yazımızda.
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Şiirlerinde Ses Kronotopu
Aynı zamanda gölge yazarlık da yapan Dr. Korhan Altunyay, çok yazarlı bir kitap olan Edebiyat ve Sanatlar(arasılık) başlıklı kitaba Ahmet Hamdi Tanpınar’ın şiirlerini incelemek suretiyle katkıda bulundu. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Şiirlerinde Ses Kronotopu başlıklı yazıda Altunyay, edebiyatın sanatlar arasılık bağlamındaki önemine ses bağlamında değindi. Önce, edebiyat-ses ilişkisini kronotop kavramıyla inceledi. Ardından Tanpınar’da sesle ilgili unsurları zaman-mekan diyaloğu bağlamında ne gibi bir içerime sahip olduğunu ortaya koydu.
Peki, nedir kronotop?
Kronotop kavramı nedir?
Kronotop “kronos” ile “topos” kelimelerinin birleşmesinden oluşmuş bir kavramdır. Kronos, zaman, topos mekan, coğrafya anlamına gelir. Mikhail Bakhtin’in eleştiri yazınına armağan ettiği bu kavrama göre zaman ile mekan arasında, tahmin ettiğimizden de fazla bir ilişki vardır. Nitekim, mekansız bir zaman, zamansız bir mekan tahayyül etmek neredeyse imkansızdır. Bununla birlikte zamanın dahil olduğu mekanın yeni bir imgeye dönüştüğünü düşünen Bakhtin yol, karşılaşma, kasaba, salon koronotopundan söz etmiştir. Daha sonra yapılan araştırmalar göstermiştir ki bunların dışında rüya, yemek, ses gibi unsurlar vardır ve bunlar da kronotop olarak işlev görmektedir.
Kronotop, yazınsal ifade biçimidir ve tek başına bir anlam taşımayan zaman
ve mekân kategorilerinin, belli bir toplumsallık ve tarihsellik içinde
ve bir arada ele alınmasını sağlamaktadır.”
Kronotopla ilgili ilk incelemelerden biri olan “Zamanla Mekanın Diyalogu: Tanpınar’ın Bursa’da Zaman Şiirinde Kronotop Olarak Bursa” başlıklı makalesiyle 2012 Tanpınar Makale Yarışmasında birinci olan Altunyay, Türkçe literatüre kronotop kavramıyla ilgili ilk katkıları yapanlar arasında yer alıyor. Bu bağlamda Türk edebiyatı için birinci olan makale oldukça önemli.
Siz de bu yazıyı okuyabilirsiniz
Dr. Korhan Altunyay’ın makalesini okumak için Edebiyat ve Sanat(lararasılık) kitabı edinmeniz gerekir. Bu kitapta birbirinden farklı pek çok metin var. Edebiyatın sanatlar arasılık bağlamında neler vadettiğini öğrenebilirsiniz. Bunun için YÖK’ün uluslararası yayınevi olarak tanıdığı Nisan Kitabevi’nden çıkan kitabı alabilirsiniz. Ayrıca, kronotop kavramının geniş bir tanımının da bulunduğu Altunyay’ın yazısında sesin (musiki, ninni, türkü vs.) kronotopik işlevlerini öğrenebilirsiniz.
Dr. Korhan Altunyay ile iletişim kurmak için 0552 253 17 32 nolu telefon numarasını kullanabilirsiniz.